آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
191
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
ديلماجها بودند كه در پى اينها ساير افراد عادى كميته ، سهبهسه ، در هشت يكان حركت مىكردند . وقتى با ترتيب يادشده كه تعداد قزلباش « 1 » و سواران سلطنتى نيز از پشت - سر ما را همراهى مىكردند به ميدان شهر برابر كاخ شاهى رسيديم هدايا و پيشكشها در كنارى نهاده شد و در اين هنگام مقابل دروازه كاخ سلطنتى « يساول صحبت » « 2 » يا رئيس تشريفات سلطنتى به استقبال ما آمد و به سفرا تعارف كرد كه زير طاقى « 3 » راهروى ورودى كه ديوان بيگى « 4 » يا قاضى به داورى مىنشيند اندكى استراحت كنند .
--> ( 1 ) - Kiselbasch ( 2 ) - اصل : Jesual S ? h ? ber - تذكرة الملوك صفحه 27 : « يساولان صحبت به غير از امراء آزاده معتبر ديگر كسى نبود و در قديم هشت نه نفر بيشتر نبودهاند ، در مجلس خاص ايشان بجاى ايشيك آقاسىباشى خدمت و در مجالس عام در برابر پادشاه ايستاده مىشوند و خدمت مجلس را ايشيك آقاسيان مىنمايند و همگى تا بين ايشيك آقاسىباشى ديوان اعلى ، و تصديق مواجب و خدمت ايشان بعاليجاه ، مشار اليه متعلق است » سفرنامهء كمپفر صفحه 105 : « صحبت يساولباشى ( رئيس تشريفات ) كه به نشانهء منزلتش چوبدستى هميشه در دست دارد در ميهمانىهاى رسمى جايش بلافاصله بعد از ايشيك آقاسىباشى است و كارش تا اندازهاى مكمل كار اوست . . . » - م . ( 3 ) - تذكرة الملوك صفحه 2 : « عاليجاه صدر خاصه روز شنبه و يكشنبه با ديوان بيكى در كشيكخانه عالىقاپو به ديوان مىنشيند . . . » بنابراين طاقى راهروى ورودى همان كشيكخانه است - م . ( 4 ) - Diwanbeki - تذكرة الملوك صفحه 12 فصل هفتم از باب دوم . در بيان شغل عاليجاه مقرب الخاقان ديوان بيكى : « مشار اليه از جمله امراء اعظام و ضابطه در منصب مزبور آنست كه هر هفته چهار روز به اتفاق صدور به كشيكخانه كه مختص ديوان بيكيان بوده است آمده ، احداث اربعه را كه